Rzeźby nad Ventą – kamienne opowieści Kuldiga

4.8 (21)

Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się, jak kamień może opowiadać historię? Nad brzegami Ventas w Kuldidze, niczym współczesne odbicie starożytnych greckich mitów, stoją rzeźby, które od 2008 roku przyciągają uwagę zarówno mieszkańców, jak i podróżników. Każda figura – czy to wilk, rybak, czy tajemnicza kobieta – to kamienny palimpsest, na którym zapisano fragmenty łotewskiej tożsamości. Spacerując bulwarem, można poczuć, jak przeszłość i teraźniejszość splatają się w jedno, tworząc opowieść, która ma w sobie coś z monumentów starożytnego Rzymu czy Egiptu. To miejsce, gdzie sztuka spotyka się z historią, a każdy kamień ma głos.

Skąd wzięły się rzeźby nad rzeką Venta – geneza projektu

Historia rzeźb nad rzeką Venta w Kuldidze to opowieść o tym, jak lokalna inicjatywa może przemienić przestrzeń miejską w żywe muzeum pod gołym niebem. Pomysł zrodził się w 2007 roku podczas festiwalu Kuldiga Heritage Days”, gdy lokalni animatorzy kultury postanowili tchnąć nowe życie w nadrzeczne bulwary. Inicjatorką tego niezwykłego projektu była Ilze Zunde, etnografka z Muzeum Kuldiga, która dostrzegła potencjał w połączeniu historii, natury i sztuki. Zaprosiła do współpracy litewskiego artystę Gediminasa Jokūbonisa, znanego z mistrzowskiego opanowania techniki chainsaw carving, czyli rzeźbienia w drewnie za pomocą piły łańcuchowej.

Pierwsze trzy figury, które stanęły nad Ventą, to wilk, rybak oraz tajemnicza Żmija” – kobieta-zwierzę, będąca symbolem sił natury i lokalnych legend. Wybór dębowych bali jako materiału nie był przypadkowy – dąb od wieków kojarzony jest z trwałością i szlachetnością, a jego struktura doskonale współgra z surowym pięknem nadrzecznego krajobrazu. Projekt sfinansowano w 40% z programu Latvia-Lithuania Cross-border Cooperation”, a resztę pokryli lokalni sponsorzy, co podkreśla wspólnotowy charakter przedsięwzięcia.

Oficjalne odsłonięcie rzeźb miało miejsce 18 lipca 2008 roku, podczas Dni Miasta. Od tamtej pory co roku dołączana jest jedna nowa figura, tworząc w ten sposób dynamiczną galerię na świeżym powietrzu. Każda z rzeźb opowiada inną historię, nawiązując do lokalnych tradycji, mitologii lub codziennego życia nad rzeką. Symbolika Venty, jako życiodajnej arterii regionu, jest tu kluczowa – rzeźby nie tylko ozdabiają krajobraz, ale także przypominają o odwiecznej więzi człowieka z naturą. To współczesne echo starożytnych praktyk, gdy rzeki były czczone jako źródło życia i inspiracji.

Twórcy rzeźb – kim są artyści stojący za figurami

Rzeźba, podobnie jak starożytne kolumny w Rzymie czy posągi faraonów w Egipcie, jest sztuką, która przetrwała wieki, łącząc przeszłość z teraźniejszością. W przypadku rzeźb Venta w Kuldidze, twórcy to nie tylko artyści, ale także strażnicy tradycji i innowatorzy, którzy nadają nowe życie drewnu. Gediminas Jokūbonis, litewski mistrz rzeźby w drewnie, to postać, której prace przypominają starożytne opowieści wyryte w kamieniu. Absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Wilnie, Jokūbonis specjalizuje się w motywach bałtyckiego folkloru, tworząc dzieła, które są jak żywe karty historii.

Współpraca z lokalnymi stolarzami, takimi jak Janis Karklins i Aivars Pumpurs, dodaje projektowi autentyczności. To oni dbają o konserwację i montaż, niczym starożytni rzemieślnicy budujący świątynie. Z kolei Ilze Zunde, kuratorka i etnografka, jest autorką koncepcji narracyjnej Opowieści Venta”. Jej wizja przypomina antyczne eposy, gdzie każda rzeźba ma swoją historię, a całość tworzy spójną opowieść.

W 2021 roku do zespołu dołączyła Marta Briede, młoda artystka, która wprowadziła nowoczesne elementy – metalowe wstawki symbolizujące wodę. To połączenie tradycji z nowoczesnością przypomina, jak starożytne akwedukty Rzymu inspirują współczesną inżynierię. Twórcy rzeźb Venta to nie tylko artyści, ale także wizjonerzy, którzy, niczym starożytni architekci, budują mosty między przeszłością a przyszłością.

Symbolika poszczególnych rzeźb – co oznaczają wilki, rybacy i kobiety

Wilk – strażnik granic

Figura Vilka Mate” (Matka Wilczyca) to nie tylko rzeźba, ale również duchowy strażnik łotewskiej ziemi. Nawiązuje do boga Ūsiņš, który w mitologii łotewskiej był opiekunem trzód i granic plemiennych. Wilk, jako symbol odwagi i niezależności, od wieków pełnił rolę zarówno obrońcy, jak i przewodnika. Podobnie jak w starożytnym Rzymie, gdzie wilczyca karmiła Romulusa i Remusa, tutaj wilk staje się strażnikiem tożsamości kulturowej. Jego obecność w Venta przypomina, że granice – zarówno fizyczne, jak i duchowe – mają znaczenie w zachowaniu tradycji.

Rybak – echo dawnego życia

Rzeźba Zvejnieks” to hołd dla XIX-wiecznych rybaków, którzy codziennie zmagali się z wodami Venta, łowiąc łososie. W dłoniach postaci dostrzec można sieć ozdobioną motywem pagoni – tradycyjnego łotewskiego ornamentu. To nie tylko symbol ciężkiej pracy, ale także pamięci o przodkach, którzy kształtowali życie nad rzeką. Podobnie jak w starożytnym Egipcie, gdzie Nil był źródłem życia, Venta dla mieszkańców Kuldiga była życiodajną arterią. Rybak staje się tu łącznikiem między przeszłością a teraźniejszością, przypominając o wartościach, które przetrwały próbę czasu.

Kobieta-zwierzę – łączniczka światów

Żmija” to jedna z najbardziej intrygujących rzeźb w Venta. Z głową kobiety i ogonem węża, symbolizuje pradawną wiedzę o wodzie i naturze. W jej plecaku dostrzec można runiczne znaki, które przywołują na myśl tajemnice starożytnych kultur. Podobnie jak w mitologiach greckich czy egipskich, gdzie postacie hybrydowe były pośrednikami między światem ludzi i bogów, Żmija” staje się łączniczką dwóch wymiarów – materialnego i duchowego. To metafora intuicji i mądrości, która przekracza granice czasu.

Drzewo życia – centrum kompozycji

Rzeźba Kokles” przedstawia drzewo życia, które od wieków symbolizuje cykl natury i ludzkiej egzystencji. W jego gałęziach wyrzeźbiono ptaki, nawiązując do łotewskich instrumentów ludowych, takich jak kokle. Podobnie jak w mitologii nordyckiej, gdzie Yggdrasil łączył różne światy, to drzewo staje się centrum kompozycji, łącząc przeszłość z teraźniejszością. To symbol trwania, odrodzenia i harmonii, które są uniwersalne w każdej kulturze.

• Wilk – odwaga i granica
• Rybak – praca i pamięć
• Kobieta-zwierzę – wiedza i intuicja
• Drzewo – cykl życia

Trasa spacerowa – jak odnaleźć wszystkie rzeźby w 60 minut

Spacerując bulwarem Ventas w Kuldydze, można poczuć, jak czas płynie niczym wody tej starożytnej rzeki. Startując przy moście kolejowym, gdzie parking przy ulicy Baznīcas oferuje wygodny punkt wyjścia, wkraczasz na ścieżkę, która łączy historię z teraźniejszością. Pierwsza figura, Vilka Mate”, to jak brama do świata sztuki i natury, przypominająca rzeźby strzegące wejść do egipskich świątyń.

Dalej, wędrując 500 metrów na północ ścieżką wzdłuż rzeki, napotkasz kolejne dzieła, każdemu towarzyszą tabliczki QR z opisami w czterech językach – niczym współczesne odpowiedniki starożytnych inskrypcji. Każda rzeźba to inna opowieść, a ich rozmieszczenie przypomina plan starożytnego miasta, gdzie każdy element ma swoje miejsce i znaczenie.

Meta tej podróży to park Rumba”, gdzie ostatnia figura, Kokles”, czeka niczym zwieńczenie rzymskiego łuku triumfalnego. Taras widokowy oferuje niezapomniany widok na wodospad, który zdaje się być żywym obrazem, zmieniającym się z każdym spojrzeniem. Cała trasa, licząca 1,8 km, zajmuje około 55-65 minut spokojnego spaceru, a utwardzona nawierzchnia sprawia, że jest przyjazna nawet dla wózków. To podróż, która łączy przeszłość z teraźniejszością, a każdy krok to kolejne odkrycie.

Wydarzenia towarzyszące – kiedy rzeźby ożywają dźwiękiem i światłem

Kuldīga, miasto o korzeniach sięgających czasów średniowiecza, zamienia się w prawdziwe centrum sztuki i magii podczas specjalnych wydarzeń, które nadają rzeźbom nowe życie. Każdego roku w lipcu, podczas Dni Venta”, rzeźby wzdłuż rzeki Venta stają się tłem dla spektakularnych pokazów mappingowych. To jak współczesne freski, które niczym starożytne mozaiki w Rzymie, opowiadają historię poprzez światło i dźwięk. W sierpniu, podczas Folk Tree Festival”, rzeźba Kokles” przeobraża się w scenę dla tradycyjnych koncertów, gdzie muzyka splata się z architekturą, tworząc harmonijną całość.

Zimą natomiast, Kuldīga zaprasza na Light Trail”, gdzie rzeźby oświetlone są diodami LED, zasilanymi przez niewielką turbinę wodną. To połączenie nowoczesnej technologii z naturalnymi zasobami, przypomina starożytne rozwiązania, gdzie woda była źródłem energii i inspiracji. Wstęp na wszystkie te wydarzenia jest wolny, a szczegóły można znaleźć na stronie visit.kuldiga.lv. To nie tylko podziwianie sztuki, ale także doświadczenie, które łączy przeszłość z teraźniejszością w jednym, magicznym momencie.

Praktyczne informacje – dojazd, parking, godziny otwarcia

Dotarcie do Kuldigi, tego malowniczego miasta na Łotwie, jest jak podróż w czasie, gdzie współczesność spotyka się z klimatem dawnych szlaków handlowych. Jeśli wybierasz się samochodem, trasa z Rygi prowadzi drogą A10 – to około 110 km, a wyjazd oznaczony jest kierunkiem Kuldiga. Bezpłatny parking znajdziesz przy ulicy Baznīcas 2, idealnie położony, by rozpocząć spacer w kierunku bulwaru i rzeźb nad rzeką Venta. Dla tych, którzy wolą podróż pociągiem, połączenie z Rygi do Kuldigi zajmuje 2 godziny i 15 minut, a dworzec oddalony jest zaledwie 800 metrów od głównej atrakcji – bulwaru z rzeźbami. Rzeźby nad Ventą są dostępne przez całą dobę, a ich oświetlenie działa do godziny 23:00, tworząc magiczną atmosferę o zmierzchu. Jeśli szukasz miejsca na chwilę wytchnienia, w odległości 200 metrów od bulwaru znajdziesz toalety oraz kawiarnię Kuldigas Kafe”, która oferuje nie tylko pyszną kawę, ale i niezrównany widok na wodospad. Carpe diem” – to miejsce warto odwiedzić o każdej porze dnia.

FAQ – Rzeźby nad rzeką Venta: symbolika i twórcy

Ile jest rzeźb nad rzeką Venta?

Nad rzeką Venta znajduje się obecnie 11 rzeźb, które tworzą unikalną galerię sztuki pod gołym niebem. Każda z nich jest wyrazem artystycznej wizji, nawiązującej do historii, kultury i przyrody regionu. To swoisty most między przeszłością a teraźniejszością, podobny do tego, jak antyczne posągi w Rzymie opowiadały historię swoich czasów.

Czy można dotykać figurek?

Dotykanie rzeźb nie jest zalecane, aby zachować je w jak najlepszym stanie dla przyszłych pokoleń. Podobnie jak w przypadku starożytnych artefaktów, delikatność i szacunek są kluczowe. Warto jednak podziwiać je z bliska, by poczuć ich fakturę i energię.

Czy są przewodnicy w języku polskim?

Niestety, przewodnicy w języku polskim nie są standardowo dostępni, ale warto skorzystać z aplikacji lub przewodników audio, które oferują opisy w różnych językach. To współczesne rozwiązanie przypomina nieco starożytne tablice informacyjne, które tłumaczyły podróżnym tajemnice miejsc kultu.

Czy wstęp jest płatny?

Wstęp do galerii rzeźb nad rzeką Venta jest całkowicie bezpłatny. To miejsce, które, niczym agory starożytnych miast, otwiera się dla wszystkich, by dzielić się sztuką i historią.

Czy można przyjechać z psem?

Tak, psy są mile widziane, pod warunkiem że są na smyczy. To miejsce, gdzie natura i sztuka współgrają, przypominając starożytne ogrody, gdzie ludzie i zwierzęta wspólnie cieszyli się pięknem otoczenia.

Kiedy odsłaniana jest nowa rzeźba?

Podsumowanie

Nowe rzeźby są odsłaniane co kilka lat, zazwyczaj w związku z ważnymi wydarzeniami kulturalnymi lub rocznicami. To moment, który przyciąga miłośników sztuki, podobnie jak w starożytności, gdy nowe posągi bogów zdobiły place miast.